Jedną z zasług najnowszego dzieła Fanny Moser „Spuk – Irrglaube oder Wahrglaube? Eine Frage der Menschheit” (wyd. Gyr-Verlag, Baden, 1950) jest to, że po raz pierwszy w tak szerokiej perspektywie wprowadza nas w jedno z najciekawszych, a zarazem najbardziej zagadkowych pobocznych pól okultyzmu – zjawiska nawiedzeń (tzw. spuk).

Owszem, istnieje niezliczona liczba książek o duchach i zjawiskach tego rodzaju – z niemal wszystkich epok i krajów. Jednak większość z nich, i to nie tylko utwory literackie, cierpi na ten sam zasadniczy brak: ich autorzy nie podchodzą do tematu z naukową ścisłością ani z metodologicznym przygotowaniem. Tylko takie podejście daje gwarancję, że zjawisko, które poruszało ludzkość od wieków, może zostać uwolnione od przesadnych wyobrażeń, zabobonów i powierzchownego „lepszego wiedzenia”, a tym samym stać się przedmiotem rzetelnych badań.

Pierwszy tom pracy Fanny Moser stanowi imponujący zbiór materiałów obejmujący dziesięć głównych przypadków (w tym słynny przypadek Jollerów) oraz siedemnaście przypadków porównawczych. Zostały one zebrane z różnych krajów – przede wszystkim ze Szwajcarii i Niemiec – i obejmują trzy stulecia, z naciskiem na okres współczesny. W większości przypadków materiał źródłowy udało się osobiście zweryfikować i uzupełnić (poprzez zeznania świadków, pozyskanie dokumentów pisemnych itp.).

Co więcej, relacje te pochodzą niemal wyłącznie od osób wykształconych – profesorów, prawników, duchownych, lekarzy, a także od znanej pisarki szwabskiej Heleny Christaller i wybitnego szwajcarskiego psychologa C. G. Junga. Nie mamy tu więc do czynienia z tak często niesłusznie piętnowanym „łatwowiernym ludem”.

Wszystkie sprawozdania zostały zebrane niezależnie od siebie, mimo że dzieli je czas i przestrzeń. Tym bardziej zdumiewający jest fakt, że w wielu przypadkach wykazują one uderzające podobieństwa – aż po najdrobniejsze szczegóły – lub nawzajem się uzupełniają. To zjawisko, jak żadne inne, przemawia za rzeczywistym istnieniem fenomenu spuku – jakkolwiek by go nie próbować tłumaczyć.

Szczegółowa analiza złudzeń, faktów i możliwości wyjaśnienia tych zjawisk, zaledwie tu zarysowana, ma zostać przedstawiona w drugim tomie dzieła.

Przypadek Melchiora Jollera

W trzech kolejnych częściach przytoczymy – w skróconej formie – opis przypadku Melchiora Jollera, adwokata ze Stans i szwajcarskiego posła do parlamentu. Według uzupełnionych badań Fanny Moser, jest to jeden z najlepiej udokumentowanych i najbardziej niezwykłych przypadków nawiedzenia w światowej literaturze. Wydaje się on szczególnie odpowiedni, by przybliżyć czytelnikowi temat, o którym dotąd mało kto ośmielał się mówić – nawet wśród ludzi, którzy powinni wiedzieć lepiej – by nie narazić się na śmieszność.

źródło: Spukphänomene – Aus Fanny Moser: Spuk. Irrglaube oder Wahrglaube? Eine Frage der Menschheit (1950); Neue Wissenschaft. Zeitschrift Fur Parapsychologie / Zeitschrift fur kritischen Okkultismus – v1 1950.

Powyższy  fragment pochodzi z dzieła dr Fanny Moser zatytułowanego:

„Spuk. Irrglaube oder Wahrglaube? Eine Frage der Menschheit”
(„Zjawiska nawiedzeń. Przesąd czy wiara? Pytanie ludzkości”)

Wydanego w 1950 roku przez Gyr-Verlag w Baden (Szwajcaria).

Kontekst

To obszerne, dwutomowe opracowanie jest kontynuacją wcześniejszego, klasycznego dzieła autorki: „Okkultismus – Täuschungen und Tatsachen” („Okultyzm – złudzenia i fakty”, 1935, Orell Füssli Verlag, Zürich).

W „Spuk” Fanny Moser rozszerza swoje badania nad zjawiskami paranormalnymi, koncentrując się na tzw. spukphänomene – czyli zjawiskach nawiedzeń, poltergeistach i manifestacjach duchowych, analizowanych z perspektywy psychologicznej, historycznej i naukowej.