„The Magus” Francisa Barretta – pomiędzy renesansową magią, kabałą i narodzinami nowoczesnego okultyzmu
„The Magus, or Celestial Intelligencer; Being a Complete System of Occult Philosophy” Francisa Barretta to jedno z najbardziej charakterystycznych i wpływowych anglojęzycznych dzieł poświęconych magii ceremonialnej, filozofii okultystycznej, kabale, astrologii, alchemii i tajemnym właściwościom natury. Książka ukazała się w Londynie w 1801 roku i już sam jej rozbudowany tytuł zdradza ambicję autora: stworzyć nie zwykły podręcznik, lecz niemal kompletną syntezę zachodniej tradycji magicznej.
Po polsku tytuł można oddać jako:
„Mag, czyli Niebiański Posłaniec. Kompletny system filozofii okultystycznej”
lub bardziej dosłownie:
„Mag, czyli Niebiański Informator. Kompletny system filozofii okultystycznej”
Już pierwsze zetknięcie z książką pokazuje, że mamy do czynienia z czymś znacznie większym niż zbiorem zaklęć czy osobliwym katalogiem dawnych przesądów. Barrett próbuje uporządkować cały świat magii jako system wiedzy. Interesują go nie tylko rytuały i przywoływanie duchów, lecz również filozoficzne podstawy natury, hierarchie bytów niewidzialnych, wpływy planetarne, liczby, talizmany, pieczęcie, tajemne imiona, magnetyzm, własności kamieni, metali i roślin, a także alchemiczna transmutacja.
W tym sensie „The Magus” jest przede wszystkim encyklopedią zachodniego ezoteryzmu u progu XIX wieku.
Książka na granicy epok
Dzieło Barretta ukazało się w momencie szczególnym. XVIII wiek, zwłaszcza jego późna faza, bywa kojarzony z triumfem racjonalizmu, nauki i oświecenia. Mogłoby się więc wydawać, że magia ceremonialna, kabała i alchemia należały już wówczas do świata przebrzmiałego. Tymczasem rzeczywistość była bardziej złożona.
Na przełomie XVIII i XIX wieku nadal istniało silne zainteresowanie różokrzyżowstwem, hermetyzmem, mesmerystycznym magnetyzmem, mistyką, proroctwami, alchemią i tajnymi stowarzyszeniami. Dawne tradycje magiczne nie zniknęły; raczej zaczęły przechodzić przemianę. Z wiedzy przekazywanej w rękopisach, elitarnych kręgach i trudno dostępnych traktatach stopniowo stawały się częścią nowoczesnej kultury okultystycznej.
Barrett odegrał w tym procesie ważną rolę. Zgromadził w jednym dziele materiał pochodzący z wcześniejszych autorów i systemów, dzięki czemu udostępnił angielskiemu czytelnikowi ogromny zasób renesansowej i wczesnonowożytnej wiedzy magicznej.
Nie jest jednak słuszne traktować „The Magus” wyłącznie jako dzieła całkowicie oryginalnego. Barrett był w dużej mierze kompilatorem. Obficie korzystał między innymi z tradycji Heinricha Corneliusa Agrippy, Paracelsusa, kabały chrześcijańskiej, dawnej astrologii i literatury grymuarowej. Jego zasługa polegała nie tyle na stworzeniu zupełnie nowego systemu, ile na ponownym zebraniu, uporządkowaniu i ożywieniu wiedzy, która w jego czasach stawała się coraz trudniej dostępna.
I właśnie to czyni tę książkę tak ważną.
Magia jako mądrość, nie jako zabobon
Jedną z najbardziej interesujących cech dzieła jest sposób, w jaki Barrett definiuje magię. Nie przedstawia jej jako prymitywnego czarownictwa ani jako praktyki sprzecznej z religią. Przeciwnie, usiłuje ukazać ją jako najwyższą formę wiedzy o Bogu, naturze i niewidzialnych prawach wszechświata.
W przedmowie stwierdza, że korzeń magii znajduje się w Piśmie Świętym, a prawdziwy mag powinien odznaczać się pokorą, miłością bliźniego, miłosierdziem, postem, modlitwą i czystością życia. W jego ujęciu magia jest więc ściśle związana z moralnością i duchowym przygotowaniem.
To bardzo ważne, ponieważ dla Barretta słowo „mag” nie oznacza oszusta, szarlatana czy czarownika zawierającego pakt z siłami zła. Prawdziwy mag jest człowiekiem mądrym, oczyszczonym duchowo i zdolnym do poznania głębszych praw natury.
Właśnie dlatego autor z taką mocą podkreśla znaczenie dyscypliny wewnętrznej. Człowiek oddający się pijaństwu, obżarstwu, chciwości, próżności i nieumiarkowanym namiętnościom nie jest według niego zdolny do prawdziwej wiedzy magicznej. Magia wymaga oczyszczenia, skupienia i panowania nad sobą.
To stanowisko silnie zakorzenione w dawnej tradycji hermetycznej i renesansowej magii uczonej.
Trzy wielkie obszary wiedzy
Książka obejmuje niezwykle szeroki zakres tematów, ale można w niej wyróżnić kilka zasadniczych dziedzin.
Pierwsza to magia naturalna. Barrett opisuje ukryte właściwości roślin, zwierząt, minerałów, metali i kamieni. Interesują go sympatie i antypatie występujące w naturze, tajemne związki pomiędzy różnymi rzeczami oraz wpływy, które według dawnych filozofów działały poza zasięgiem zwykłych zmysłów.
Druga wielka dziedzina to magia niebiańska i astrologiczna. Tutaj pojawiają się planety, gwiazdy, liczby, wizerunki, magiczne tablice, talizmany, godziny planetarne i koncepcja świata przenikniętego siecią korespondencji. Ciała niebieskie nie są dla Barretta jedynie odległymi obiektami astronomicznymi, lecz nośnikami mocy oddziałujących na świat niższy.
Trzecia sfera to magia kabalistyczna i ceremonialna, najbardziej tajemnicza i najbardziej spektakularna część książki. Barrett opisuje hierarchie aniołów i duchów, boskie imiona, sefiroty, pieczęcie, pentakle, kręgi magiczne, konsekracje, zaklęcia, egzorcyzmy i przywoływanie bytów niewidzialnych.
Do tego dochodzą obszerne partie dotyczące alchemii, magnetyzmu, proroczych snów, liczb, talizmanów oraz biografii słynnych magów, filozofów i alchemików.
Natura jako żywy system ukrytych powiązań
Dla współczesnego czytelnika szczególnie fascynujący może być obraz świata, jaki wyłania się z kart książki. Natura nie jest tutaj martwą materią rządzoną wyłącznie mechanicznymi prawami. Jest żywym, wielopoziomowym systemem, w którym wszystko pozostaje ze sobą w relacji.
Rośliny odpowiadają planetom. Metale posiadają swoje niebiańskie analogie. Liczby nie są tylko narzędziami rachunku, lecz odsłaniają strukturę rzeczywistości. Imiona mogą mieć moc. Znaki i pieczęcie stanowią odbicie niewidzialnych porządków. Człowiek zaś jest mikrokosmosem, w którym zbiegają się wpływy świata materialnego, astralnego i duchowego.
Ta wizja świata wywodzi się z bardzo starej tradycji hermetycznej i neoplatońskiej. Jej podstawą jest przekonanie, że rzeczywistość nie składa się z całkowicie oddzielonych elementów, lecz z poziomów pozostających w analogicznej zgodności.
To właśnie z takiego myślenia wyrasta słynna hermetyczna idea:
„Jak na górze, tak i na dole.”
Chociaż Barrett nie sprowadza całego swojego systemu do jednej formuły, cała książka pozostaje przeniknięta przekonaniem, że świat widzialny jest odbiciem świata niewidzialnego.
Moc liczb i imion
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów dzieła jest ogromna rola przypisywana liczbom. Barrett wychodzi z założenia, że wszechświat został ustanowiony według liczby, wagi i miary, dlatego liczby nie są jedynie abstrakcyjnymi symbolami.
W jego systemie mają one znaczenie kosmologiczne, teologiczne i magiczne.
Liczba jeden wiąże się z jednością. Trójka z określonymi strukturami boskimi. Siódemka z porządkiem planetarnym. Dziesiątka z pełnią systemu sefirotycznego. Dwanaście zodiakalnym i kosmicznym porządkiem.
W podobny sposób traktowane są boskie imiona. Nie są one dla Barretta zwykłymi nazwami. Stanowią klucze do niewidzialnych mocy i hierarchii.
Z dzisiejszego punktu widzenia można potraktować ten system jako przykład symbolicznej kosmologii. Historycznie jednak był on czymś więcej: rzeczywistą próbą opisania ukrytej architektury świata.
Alchemia – nie tylko przemiana metali
Znaczną część książki zajmuje alchemia. Barrett omawia Kamień Filozoficzny, Prima Materia, transmutację metali oraz postaci związane z tradycją alchemiczną.
Współczesny czytelnik może być skłonny uznać alchemię jedynie za niedoskonałą poprzedniczkę chemii. Taki obraz jest jednak zbyt uproszczony. W tradycji, z której korzysta Barrett, alchemia jest jednocześnie sztuką materialną, filozofią natury i drogą duchowej przemiany.
Zmiana metalu nieszlachetnego w złoto może być odczytywana dosłownie, ale także symbolicznie: jako obraz oczyszczenia, doskonalenia i przeobrażenia człowieka.
Barrett nie zawsze wyraźnie oddziela te poziomy. Właśnie dlatego jego tekst jest interesujący: pokazuje świat, w którym materia, duch, religia, symbol i eksperyment nie zostały jeszcze rozdzielone według nowoczesnych kategorii.
Duchy, anioły i niewidzialne hierarchie
Najbardziej kontrowersyjną częścią książki są bez wątpienia rozdziały poświęcone duchom i magii ceremonialnej.
Barrett przedstawia rozbudowane hierarchie bytów niewidzialnych: aniołów, inteligencji planetarnych, duchów dobrych, złych i podziemnych. Omawia ich imiona, znaki, pieczęcie oraz sposoby przywoływania.
Pojawiają się magiczne kręgi, pentakle, konsekracje, godziny planetarne, modlitwy, egzorcyzmy i formuły ceremonialne.
Nie należy jednak zapominać, że Barrett nie przedstawia tych praktyk jako pozbawionej zasad zabawy z nieznanymi siłami. Przeciwnie, stale podkreśla konieczność moralnego przygotowania, religijności, skupienia i ostrożności.
Jego magia ceremonialna jest zatem wpisana w system teologiczny. Człowiek nie ma być samowolnym panem duchów, lecz istotą działającą w obrębie boskiego porządku.
Chrześcijaństwo i magia
Dla wielu współczesnych czytelników najbardziej zaskakujące może być ścisłe połączenie magii z chrześcijaństwem.
Barrett nie widzi tutaj zasadniczej sprzeczności. Prawdziwa magia ma według niego źródło w Bogu, Piśmie Świętym i Boskiej Mądrości. Mag nie powinien odrzucać chrześcijaństwa, lecz wręcz przeciwnie – powinien być człowiekiem głęboko religijnym.
To połączenie może dziś wydawać się dziwne, ale ma długą historię. Renesansowi magowie chrześcijańscy, kabaliści i hermetycy próbowali wykazać, że tajemna wiedza nie musi być przeciwieństwem religii. Mogła być postrzegana jako głębsze poznanie dzieła stworzenia.
Barrett pozostaje spadkobiercą tej tradycji.
Jego przedmowa jest wręcz manifestem obrony godności maga. Autor twierdzi, że prawdziwy mag jest człowiekiem mądrości i wiary, a nie bezbożnym czarownikiem.
Czy Barrett był oryginalnym myślicielem?
To pytanie jest nieuniknione.
Odpowiedź brzmi: nie w takim sensie, w jakim dziś rozumiemy oryginalność autora.
Wiele fragmentów The Magus opiera się na wcześniejszych dziełach, zwłaszcza renesansowych i wczesnonowożytnych źródłach magicznych. Barrett przejmuje, przekształca i zestawia materiał należący do starszej tradycji.
Nie umniejsza to jednak znaczenia jego książki.
W historii idei kompilator może odegrać równie ważną rolę jak twórca nowego systemu. Barrett sprawił, że rozproszona i częściowo zapomniana wiedza stała się ponownie dostępna. Przeniósł dawną magię renesansową w nowy wiek.
Właśnie dlatego The Magus można postrzegać jako pomost pomiędzy magią Agrippy a późniejszym dziewiętnastowiecznym odrodzeniem okultyzmu.
Wpływ na późniejszy okultyzm
Znaczenie The Magus wykracza daleko poza moment jego publikacji.
W XIX wieku zainteresowanie magią ceremonialną, kabałą, spirytyzmem, teozofią i hermetyzmem znacznie wzrosło. Powstawały nowe organizacje, loże i systemy inicjacyjne. W takim środowisku dzieła podobne do książki Barretta stawały się rezerwuarem dawnej wiedzy.
Późniejsi okultyści znajdowali w niej materiał dotyczący planet, pieczęci, aniołów, talizmanów i magii ceremonialnej.
Choć Barrett nie był twórcą wszystkiego, co opisywał, jego książka pomogła przekazać wcześniejszą tradycję kolejnym pokoleniom.
Z tego powodu The Magus jest dzisiaj ważny nie tylko jako kuriozum, lecz jako jedno z ogniw w historii nowoczesnego okultyzmu.
Styl i charakter książki
Współczesny czytelnik powinien być przygotowany na tekst wymagający.
Język jest archaiczny, pełen dawnych terminów, osobliwych klasyfikacji i pojęć zakorzenionych w tradycji przednowoczesnej. Wiele argumentów nie odpowiada współczesnym standardom naukowym. Niektóre twierdzenia są dziś trudne do zaakceptowania dosłownie.
Jednocześnie książka posiada ogromny urok historyczny.
Czytelnik ma wrażenie obcowania z wielkim gabinetem osobliwości, w którym obok siebie znajdują się aniołowie, kamienie, liczby, metale, planety, zioła, talizmany, alchemicy, magowie, biblijne cytaty i rytuały.
To właśnie ta niezwykła mieszanina czyni The Magus fascynującym dokumentem swojej epoki.
Nie podręcznik, lecz świadectwo światopoglądu
Najlepiej czytać tę książkę nie jako praktyczny poradnik, lecz jako dokument określonej wizji świata.
Jest to świat:
- pełen ukrytych korespondencji,
- przeniknięty duchowymi siłami,
- zorganizowany hierarchicznie,
- nasycony symbolami,
- otwarty na możliwość oddziaływania umysłu, gwiazd, liczb i imion,
- oraz zakorzeniony w przekonaniu, że widzialna rzeczywistość nie wyczerpuje całości istnienia.
Z dzisiejszej perspektywy właśnie ten aspekt jest najcenniejszy.
The Magus pozwala zobaczyć, jak dawni okultyści rozumieli naturę, człowieka, religię i kosmos. Umożliwia wejście w świat mentalny, w którym magia nie była irracjonalnym dodatkiem do rzeczywistości, lecz próbą wyjaśnienia jej głębszej struktury.
Ocena końcowa
„The Magus” Francisa Barretta to jedno z najważniejszych angielskich kompendiów dawnej magii ceremonialnej i filozofii okultystycznej. Nie jest dziełem całkowicie oryginalnym, ale jego znaczenie jako syntezy, kompilacji i ogniwa łączącego renesansową tradycję magiczną z dziewiętnastowiecznym odrodzeniem okultyzmu jest niewątpliwe.
To książka szczególnie cenna dla czytelników zainteresowanych historią magii, alchemią, kabałą, astrologią, hermetyzmem, grymuarami i rozwojem zachodniej ezoteryki.
Nie należy jej czytać bezkrytycznie ani traktować jako naukowego opisu natury. Jej wartość leży gdzie indziej: w ogromnym bogactwie historycznym, symbolicznym i kulturowym.
„The Magus” jest świadectwem epoki, w której świat nadal mógł być postrzegany jako żywa księga znaków, liczb, gwiazd, duchów i tajemnych zależności.
I właśnie dlatego, ponad dwa stulecia po pierwszym wydaniu, pozostaje dziełem fascynującym.
PRZEDMOWA
Niniejsze dzieło napisaliśmy przede wszystkim z myślą o tych, którzy z ciekawością i niestrudzoną gorliwością prowadzą badania nad wiedzą okultystyczną. Kosztem ogromnego trudu, czasu i nakładów zgromadziliśmy wszystko, co można uznać za osobliwe i rzadkie w zakresie stanowiącym przedmiot naszych rozważań, a mianowicie: magii naturalnej, kabały, magii niebiańskiej i ceremonialnej, alchemii oraz magnetyzmu.
Całość podzieliliśmy na dwie księgi, rozdzielone następnie na poszczególne części; dodaliśmy do nich także księgę trzecią, zawierającą biograficzne opisy życia tych wielkich ludzi, którzy zasłynęli i zdobyli rozgłos dzięki swojej wiedzy. Ukazujemy tym samym, na czyim autorytecie opiera się ta Nauka Magii i z jakich zasad wyrasta.
Dołączyliśmy ponadto wielką rozmaitość przypisów i uwag, w których bezstronnie rozważamy prawdopodobieństwo istnienia magii – zarówno jej dobrej, jak i złej odmiany – tak w najdawniejszych, jak i późniejszych epokach świata.
W toku niniejszego traktatu przedstawiliśmy również wielką liczbę rzadkich eksperymentów. Wiele z nich, opisanych na początku dzieła, opiera się na prostym zastosowaniu zasad czynnych wobec biernych; inne zaś należą do dziedziny rozważań wyższego rzędu.
W naszej historii życia filozofów i innych znamienitych postaci nie pominęliśmy niczego, co można by uznać za interesujące lub godne uwagi. Opisy naszych postaci historycznych zaczerpnęliśmy od autorów najbardziej zasługujących na zaufanie; przedstawiliśmy również zarys rozmaitych przekazów, jakie zachowała o nich tradycja.
Do tych relacji dołączyliśmy uwagi oparte na tym, co wydaje się najbardziej prawdopodobne i zgodne z prawdą, bezstronnie opisując charaktery oraz czyny przedstawianych postaci. Nie opowiadamy się ani po stronie tych, którzy powątpiewają we wszystko, ani po stronie tych, których łatwowierność każe przyjmować każdą zasłyszaną opowieść jako całkowicie i w każdym szczególe prawdziwą.
nie ma w tym nic obrażającego ani Boga, ani człowieka; sam bowiem korzeń i podstawa wszelkiej magii wywodzi się z Pisma Świętego, gdzie powiedziano:
„Bojaźń Boża jest początkiem wszelkiej mądrości”,
a miłość jest jej kresem. Owa bojaźń Boża jest zarazem początkiem Magii, gdyż Magia jest mądrością, i właśnie dlatego ludzi mądrych nazywano Magami.
Magowie byli pierwszymi chrześcijanami; dzięki swej wzniosłej i doskonałej wiedzy poznali bowiem, że obiecany Zbawiciel narodził się już jako człowiek – że Chrystus jest naszym Odkupicielem, Orędownikiem i Pośrednikiem. Oni pierwsi uznali Jego chwałę i majestat.
Niech więc nikt nie czuje się zgorszony czcigodnym i świętym mianem Maga – tytułem, na który zasługuje każdy mędrzec podążający drogą, którą kroczył sam Chrystus, a więc drogą pokory, miłości bliźniego, miłosierdzia, postu, modlitwy i innych cnót. Prawdziwy Mag jest bowiem najprawdziwszym chrześcijaninem i najbliższym uczniem naszego błogosławionego Pana, który pozostawił nam przykład godny naśladowania. Powiada bowiem:
„Jeśli będziecie mieli wiarę…”
oraz:
„Ten rodzaj nie wychodzi inaczej jak tylko przez post i modlitwę…”
a także:
„Będziecie deptać po skorpionach…”
i jeszcze:
„Bądźcie roztropni jak węże, a niewinni jak gołębie.”
Takie pouczenia często się pojawiają i w wielu miejscach są przekazywane w Piśmie Świętym. Podobnie wszyscy Apostołowie świadczą o mocy czynienia cudów przez wiarę w imię Jezusa Chrystusa oraz o tym, że wszelka mądrość może być osiągnięta przez Niego, albowiem sam powiedział:
„Ja jestem światłością świata!”
Uznaliśmy również za stosowne zbadać moc liczb i ich zgodność z boskimi imionami Boga. Skoro cały wszechświat został stworzony według liczby, wagi i miary, liczbom należy przypisać niemałą moc, ponieważ nic nie przedstawia ludzkiej świadomości Boskiej Istoty wyraźniej niż właśnie liczby.
Także we wszystkich świętych imionach Bożych istnieje odpowiedniość liczbowa; dlatego zakończenie naszej Pierwszej Księgi tworzy kompletny system magii matematycznej. Zebrałem w niej wielką liczbę osobliwych pieczęci pochodzących od słynnego maga Agrippy, a także od Paracelsusa, szczegółowo je opisując, ponieważ – jak wykazałem na podstawie doświadczenia – pozostają one zgodne z prawdziwą wiedzą.
Druga Księga stanowi kompletny traktat o tajemnicach Kabały i Magii Ceremonialnej. Dzięki zgłębianiu tych nauk człowiek, który potrafi uwolnić się od przywiązania do rzeczy materialnych poprzez umartwienie zmysłowych żądz – powstrzymywanie się od pijaństwa, obżarstwa i innych zwierzęcych namiętności – oraz prowadzi życie czyste i umiarkowane, wolne od czynów sprowadzających człowieka do poziomu bestii, może stać się odbiorcą Boskiego światła i wiedzy.
Dzięki nim może przewidywać przyszłe wydarzenia dotyczące zarówno poszczególnych rodzin, jak i królestw, państw, imperiów, bitew, zwycięstw i innych spraw; może również czynić wiele dobra swoim bliźnim, na przykład lecząc wszelkie choroby oraz niosąc pomoc i pociechę życiową nieszczęśliwym i cierpiącym.
W naszej części poświęconej Magii Kabalistycznej obszernie omówiliśmy prorocze sny i wizje oraz przedstawiliśmy tablice Kabały w pełnej postaci, dla pouczenia ludzi mądrych. Kilka najbardziej tajemnych rzeczy autor zachował jednak wyłącznie dla swoich uczniów, aby nie były one ujawniane drukiem.
Trzecia Księga stanowi pełną biografię magiczną, opracowaną na podstawie dzieł najdawniejszych autorów, a także niektórych rzadkich i cennych rękopisów, których zdobycie wymagało wielkiego trudu.
Ci zatem, którzy pragną odnieść pożytek z tych studiów, muszą otrząsnąć się z odrętwienia światowej próżności, porzucić wszelką pustą lekkomyślność, lenistwo, nieumiarkowanie i pożądliwość, aby mogli stać się spokojni, czyści i nieskalani, wolni od wszelkiego roztargnienia i niepokoju umysłu, a przez to godni właściwego posługiwania się wiedzą zdobytą dzięki swoim trudom.
Dlatego też, mój dobry przyjacielu – kimkolwiek jesteś – jeśli pragniesz dokonać tych rzeczy, daj się przede wszystkim przekonać, by zwrócić się ku Wiecznej Mądrości, prosząc Ją o udzielenie ci zrozumienia. Następnie pilnie poszukuj wiedzy, a nigdy nie pożałujesz, że powziąłeś tak chwalebne postanowienie; przeciwnie, zaznasz ukrytego szczęścia i pogody ducha, których świat nigdy nie będzie w stanie ci odebrać.
Życząc ci wszelkiego możliwego powodzenia w twoich studiach i doświadczeniach, mam nadzieję, że wszelkie dobrodziejstwa, jakie dzięki nim otrzymasz, wykorzystasz ku chwale naszego Stwórcy i dla dobra bliźniego. W takim postępowaniu zawsze odnajdziesz zadowolenie płynące ze spełnienia obowiązku.
Pamiętaj o naszych pouczeniach:
milcz; rozmawiaj tylko z tymi, którzy są godni poznania tego, co masz im do przekazania; nie rzucaj pereł przed wieprze; bądź życzliwy dla wszystkich, lecz nie poufały ze wszystkimi, wielu bowiem jest – jak mówi Pismo – wilkami w owczej skórze.
FRANCIS BARRETT
SPIS TREŚCI
Nota wstępna
Nota wstępna – 1
Wprowadzenie – 3
O wpływach gwiazd – 3
O użyciu i nadużyciu astrologii itd. – 4
Modlitwa do Boga – 9
O magii naturalnej w ogólności – 10
Pierwsze zasady magii naturalnej – 13
KSIĘGA I – CZĘŚĆ I
Rozdział I. Definicja magii naturalnej; o człowieku, jego stworzeniu na obraz Boga i jego upadku; oraz o duchowej i magicznej mocy duszy – 13
Rozdział II. O cudach magii naturalnej, przejawiających się w rozmaitych sympatycznych i okultystycznych działaniach pośród zwierząt, minerałów i roślin, omówionych w różnorodny sposób – 24
O wężu – 28
Rozdział III. O amuletach, czarach i zaklęciach; amulet przeciw krwotokowi – 30
Rozdział IV. O namaszczeniach, filtrach miłosnych, napojach itd. – 32
O ich magicznej mocy – 33
Rozdział V. O magicznych zawieszeniach i wiązaniach; ukazanie, dzięki jakiej mocy są one skuteczne w magii naturalnej – 34
Rozdział VI. O antypatiach – 35
Rozdział VII. O okultystycznych właściwościach rzeczy, które są im właściwe jedynie za życia, oraz o tych, które pozostają w nich także po śmierci – 37
Rozdział VIII. O cudownych właściwościach niektórych rodzajów kamieni szlachetnych – 39
Rozdział IX. O mieszaniu rzeczy naturalnych ze sobą oraz o powstawaniu monstrów – 41
Rozdział X. O sztuce urzekania, magicznych wiązaniach, czarach, preparatach magicznych, światłach, świecach, lampach itd.; zakończenie części poświęconej magii naturalnej – 44
ALCHEMIA
Tajemnica Kamienia Filozoficznego – 51
List do Museusa – 53
List do czytelnika – 55
O alchemii i jej boskim pochodzeniu – 56
Objawiona człowiekowi przez Uriela – 56
Zoroaster wytworzył złoto z siedmiu metali – 56
Zoroaster był ojcem alchemików – 56
Autorzy, którzy pisali o alchemii – 56
Porównanie alchemików – 57
Kim jest adept – 57
Relacja Van Helmonta o alchemii – 58
Relacja Kirchera o alchemikach – 58
Opis Kamienia Filozoficznego – 58
Relacja o prawdziwej transmutacji – 59
O Flamelu, alchemiku – 59
Historia uniwersalnego lekarstwa Butlera – 59
To, czego powszechnie się nie rozumie, zwykle przypisuje się czarnej sztuce – 63
O przygotowaniu koniecznym, aby człowiek stał się godny poszukiwania Kamienia Filozoficznego – 64
O Prima Materia, czyli Pierwszej Materii – 64
Dziesięć lekcji nauczających transmutacji metali nieszlachetnych w złoto – 64
Lekcje XI, XII, XIII i XIV, nauczające sposobu wydobywania Prima Materia Kamienia Filozoficznego (Lapis Philosophorum) oraz zastosowania jej do oczyszczania niedoskonałych metali i przemieniania ich w dobre złoto – 68
CZĘŚĆ II
Rozdział I. O czterech żywiołach i ich naturalnych właściwościach – 73
Rozdział II. O właściwościach i cudownej naturze ognia i ziemi – 75
Rozdział III. O wodzie i powietrzu – 77
Rozdział IV. O ciałach złożonych lub mieszanych; o ich związku z żywiołami oraz o tym, w jaki sposób żywioły odpowiadają duszom, zmysłom i usposobieniom ludzi – 81
Rozdział V. O tym, że żywioły istnieją w gwiazdach, demonach, aniołach, Inteligencjach, a nawet w samym Bogu – 83
Rozdział VI. Dowód, że Mądrość Boża działa poprzez przyczyny wtórne – 85
Rozdział VII. O Duchu Świata – 87
Rozdział VIII. O pieczęciach i znakach odciskanych przez moce niebieskie na rzeczach naturalnych – 88
Rozdział IX. O mocy i skuteczności wonności oraz o planetach, którym są one przypisywane – 89
Rozdział X. O przygotowywaniu wonności przypisywanych planetom – 92
Ogólne kadzidła planet – 93
Rozdział XI. O magicznej mocy pierścieni – 94
Rozdział XII. O tym, że namiętności umysłu wspomagane są przez moce niebieskie, oraz o konieczności stałości umysłu w każdym dziele – 96
Rozdział XIII. O tym, w jaki sposób umysł człowieka może zjednoczyć się z duchami i Inteligencjami niebieskimi i wraz z nimi wywierać cudowne moce na rzeczy niższego porządku – 97
Rozdział XIV. O konieczności wiedzy matematycznej oraz o wielkiej mocy i skuteczności liczb przy konstruowaniu talizmanów itd. – 99
Rozdział XV. O wielkich mocach liczb, zarówno w rzeczach naturalnych, jak i nadprzyrodzonych – 102
Rozdział XVI. O skalach liczbowych; skala jedności – 103
Rozdział XVII. O liczbie dwa i jej skali – 104
Rozdział XVIII. O liczbie trzy i jej skali – 106
Rozdział XIX. O liczbie cztery i jej skali – 108
Rozdział XX. O liczbie pięć i jej skali – 114
Rozdział XXI. O liczbie sześć i jej skali – 115
Rozdział XXII. O liczbie siedem i jej skali – 117
Rozdział XXIII. O liczbie osiem i jej skali – 128
Rozdział XXIV. O liczbie dziewięć i jej skali – 130
Rozdział XXV. O liczbie dziesięć i jej dwóch skalach – 132
Rozdział XXVI. O liczbach jedenaście i dwanaście oraz o skali liczby dwanaście – 136
Rozdział XXVII. O znakach Hebrajczyków i Chaldejczyków oraz innych symbolach używanych przez magów – 140
Rozdział XXVIII. Magiczne tablice planet, ich postać i moc; wraz z Boskimi Imionami, Inteligencjami i Duchami, które nimi władają – 142
Rozdział XXIX. O obserwacji zjawisk niebieskich, koniecznej we wszystkich dziełach magicznych – 148
Rozdział XXX. Kiedy planety posiadają największą moc – 149
Rozdział XXXI. Uwagi o gwiazdach stałych, ich nazwach i naturze – 150
Rozdział XXXII. O Słońcu i Księżycu oraz związanych z nimi rozważaniach magicznych – 152
Rozdział XXXIII. O dwudziestu ośmiu stacjach Księżyca i ich właściwościach – 153
Rozdział XXXIV. O tym, że pewne rzeczy wytworzone przez człowieka, takie jak wizerunki, pieczęcie i tym podobne, mogą czerpać moc z ciał niebieskich – 157
Rozdział XXXV. O wizerunkach Zodiaku oraz o mocach, które, gdy zostaną wyryte, otrzymują od gwiazd – 158
Rozdział XXXVI. O wizerunkach siedmiu planet; wizerunki Saturna – 159
Rozdział XXXVII. Wizerunki Jowisza – 160
Rozdział XXXVIII. Wizerunki Marsa – 161
Rozdział XXXIX. Wizerunki Słońca – 162
Rozdział XL. Wizerunki Wenus – 162
Rozdział XLI. Wizerunki Merkurego – 163
Rozdział XLII. Wizerunki Księżyca – 164
Rozdział XLIII. Wizerunki Głowy Smoka i Ogona Smoka – 164
Rozdział XLIV. Wizerunki dwudziestu ośmiu stacji Księżyca – 165
Rozdział XLV. O tym, że ludzkie przekleństwa z natury odciskają swoją moc na rzeczach zewnętrznych; oraz o tym, jak umysł człowieka, poprzez kolejne stopnie zależności, wznosi się ku światu inteligibilnemu i upodabnia do wyższych Duchów i Inteligencji – 168
Rozdział XLVI. Zakończenie magii talizmanicznej, zawierające klucz do wszystkiego, co napisano na ten temat; przedstawienie na przykładach praktyki tworzenia wizerunków i komponowania talizmanów, a także koniecznych obserwacji niebios wymaganych do doskonałego wykonywania wszelkich działań talizmanicznych – 172
KSIĘGA II – CZĘŚĆ I
MAGNETYZM
Rozdział I. O zdolności magnetycznej, czyli przyciągającej – 4
Rozdział II. O lekarstwach sympatycznych – 8
Rozdział III. O maści magnetycznej lub sympatycznej; o mocy sympatii, maści armaryjnej, leczeniu ran, ekstazach, czarach, mumiach itd. – 9
Rozdział IV. O maści nakładanej na broń – 12
Rozdział V. O mocy wyobraźni oraz magnetyzmie duchów naturalnych, przyciąganiu mumialnym, sympatiach duchów astralnych i ich ciał, na których opiera się cała sztuka nekromancji – 13
Rozdział VI. O czarach w szczególności – 18
Rozdział VII. O Duchu Żywotnym – 20
Rozdział VIII. O mocy magicznej itd. – 22
Rozdział IX. O wzbudzaniu i rozbudzaniu mocy magicznej – 24
Rozdział X. O magicznej mocy duszy i medium, za którego pośrednictwem ona działa – 27
Zakończenie części o magnetyzmie – 29
MAGIA KABALISTYCZNA
Rozdział I. O Kabale itd. – 33
Rozdział II. O godności i przygotowaniu koniecznych dla tego, kto pragnie zostać prawdziwym magiem – 34
Rozdział III. O tym, że poznanie prawdziwego Boga jest konieczne dla maga – 35
Rozdział IV. O Boskich emanacjach, dziesięciu sefirotach i dziesięciu najświętszych Imionach Boga, które nimi władają, oraz o ich interpretacji – 35
Rozdział V. O mocy i właściwościach Boskich Imion – 39
Rozdział VI. O Inteligencjach i Duchach oraz o ich trojakich rodzajach i odmiennych nazwach; a także o Duchach piekielnych i podziemnych – 42
Rozdział VII. O porządku złych Duchów; o ich upadku oraz różnorodnej naturze – 46
Rozdział VIII. O dokuczliwości złych Duchów oraz o ochronie, jaką otrzymujemy przed nimi od Boga – 49
Rozdział IX. O tym, że w człowieku istnieje trojaki opiekun, który pochodzi z trzech źródeł – 52
Rozdział X. O językach Aniołów i o ich wzajemnej mowie oraz komunikowaniu się z nami – 53
Rozdział XI. O imionach Duchów oraz o różnych sposobach ich nadawania; a także o Duchach przypisanych gwiazdom, znakom, zakątkom niebios i żywiołom – 55
Rozdział XII. O tym, w jaki sposób kabaliści wyprowadzają z Pisma Świętego imiona Aniołów oraz o siedemdziesięciu dwóch Aniołach noszących imiona Boga; wraz z tablicami Ziruph i kombinacjami imion i liczb – 58
Rozdział XIII. O znajdowaniu imion Duchów i Geniuszy na podstawie położenia ciał niebieskich – 60
Rozdział XIV. O kabalistycznej sztuce obliczania imion – 61
Rozdział XV. O znakach i pieczęciach Duchów – 64
Rozdział XVI. O innym sposobie tworzenia znaków według tradycji kabalistów – 64
Rozdział XVII. O jeszcze innym rodzaju znaków Duchów, otrzymywanych przez objawienie – 66
Rozdział XVIII. O więzach Duchów oraz o zaklęciach i sposobach ich przywoływania – 67
Rozdział XIX. Za pomocą jakich metod magowie i nekromanci przywołują dusze zmarłych – 68
Rozdział XX. O snach proroczych – 70
CZĘŚĆ II
Doskonałość i Klucz Kabały, czyli Magii Ceremonialnej – 73
Obliczanie imion dobrych i złych Duchów – 74
O magicznych pentaklach i sposobie ich sporządzania – 80
Pentakl zwycięstwa nad nieprzyjaciółmi – 81
Pentakl przeciw wężom, truciznom itd. – 82
Przekleństwa – 83
Konsekracja wszystkich magicznych narzędzi i materiałów używanych w tej sztuce – 85
Konsekracja wody – 86
Konsekracja ognia – 87
Konsekracja oleju – 87
Konsekracja i błogosławieństwo świateł, lamp, wosku itd. – 87
Konsekracja ziemi, kręgu, miejsca itd. – 88
O przywoływaniu Duchów; o ich wiązaniu i przymuszaniu do pojawienia się – 89
Opis i zastosowanie Księgi Dziewiczego Pergaminu, czyli Virgin Parchment, w której zapisywane są imiona Duchów – 90
Konsekracja wspomnianej księgi – 91
Wzywanie dobrych Duchów w szczególności – 92
Modlitwa inwokacyjna – 93
Szczególna postać lamentacji – 94
O przyjmowaniu Boskich Wyroczni w snach – 96
O sposobach wzbudzania złych Duchów lub ich familiariuszy, czyli Duchów domowych, za pomocą kręgu – 99
Fumigacje stosowane do wzbudzania duchów, cieni i dusz zmarłych oraz przyzywania ich do pojawienia się – 101
CZĘŚĆ III
Szczegółowy układ magicznego kręgu oraz formuły egzorcyzmów, błogosławieństw i zaklęć na każdy dzień i każdą godzinę tygodnia; sposób ich pełnego odprawiania – 105
Tablica magicznych nazw godzin, dla dnia i nocy – 107
Aniołowie pór roku itd. – 108
Egzorcyzm ognia – 109
Zwyczaj egzorcyzmu – 110
Pentakle Salomona – 110
Egzorcyzm Duchów powietrza – 111
Modlitwa odmawiana w czterech częściach kręgu – 113
Oracja – 114
O ukazywaniu się Duchów – 114
Błogosławieństwa i zaklęcia na każdy dzień tygodnia – 116
Błogosławieństwo i zaklęcie na niedzielę – 117
Zaklęcie itd. na poniedziałek – 118
Zaklęcie itd. na wtorek – 119
Zaklęcie itd. na środę – 121
Zaklęcie itd. na czwartek – 123
Zaklęcie itd. na piątek – 125
Zaklęcie itd. na sobotę – 126
CZĘŚĆ IV
Przekład Trithemiusa; list tłumacza – 131
Przywoływanie Duchów do kryształu; opis narzędzi oraz forma i ceremoniał wizji – 134
Tablica do sprawdzania imion Duchów rządzących godzinami planetarnymi dnia i nocy – 138
Zakończenie dzieła The Magus, or Celestial Intelligencer – 139
BIOGRAFIE
Zoroaster, syn Oromazesa – 144
Hermes, zwany Trismegistosem – 150
Apoloniusz z Tiany – 152
Piotr z Abano – 155
Apulejusz Platonik – 158
Arystoteles – 162
Artemidor z Efezu – 166
Babilończycy – 168
Henryk Korneliusz Agrippa – 170
Albert Wielki – 180
Roger Bacon, zwany Bratem Rogerem – 181
Raymond Lully – 184
George Ripley – 186
John i Isaac Holland – 186
Teofrast Paracelsus – 188
Johann Rudolf Glauber – 194
Doktor Dee i sir Edward Kelly – 195
Zakończenie – 197
W tym fragmencie terminologia staje się już wyraźnie grymuarowa i ceremonialna. Dlatego przyjąłem m.in. „pentakl” dla pentacle, „familiariusz” dla familiar spirit oraz „przywoływanie Duchów do kryształu” dla praktyki krystalomancji opisanej przez Barretta.