O wielkich mocach liczb

Opublikowany przez

O wielkich mocach liczb zarówno w rzeczach naturalnych, jak i nadprzyrodzonych

To, że w liczbach tkwi niezwykła moc i skuteczność – zarówno ku dobru, jak i ku złu – zgodnie nauczali najwybitniejsi filozofowie. Potwierdzają to również liczni Ojcowie Kościoła, między innymi:

  • św. Hieronim,
  • św. Augustyn,
  • Orygenes,
  • św. Ambroży,
  • św. Grzegorz z Nazjanzu,
  • św. Atanazy,
  • św. Bazyli Wielki,
  • św. Hilary z Poitiers,
  • Raban Maur,
  • Beda Czcigodny,

oraz wielu innych.

Dlatego też św. Hilary, komentując Psalmy, stwierdza, że siedemdziesięciu starszych uporządkowało ich układ zgodnie z mocą i znaczeniem liczb.

Nie chodzi tu jednak o liczby rozumiane w zwykłym, arytmetycznym sensie, lecz o ich formalny i symboliczny wymiar, o którym była już wcześniej mowa.

Należy pamiętać, że owe moce nie tkwią w liczbach używanych przez kupców podczas kupna i sprzedaży, lecz w liczbach pojmowanych jako zasady rozumowe, formalne i naturalne. W nich właśnie ukrywają się tajemnice Boga i Natury.

Kto zaś potrafi połączyć liczby używane w praktyce z liczbami naturalnymi i boskimi oraz uporządkować je zgodnie z jedną harmonią, będzie zdolny dokonywać i poznawać niezwykłe rzeczy za pomocą liczb.

Na tym właśnie opiera się wielka tajemnica, o której św. Jan mówi w Apokalipsie:

„Kto ma rozum, niech obliczy liczbę Bestii, gdyż jest to liczba człowieka.”

Na tej zasadzie opiera się również najsłynniejszy sposób rachowania stosowany przez Hebrajczyków i kabalistów, który zostanie omówiony w dalszej części dzieła.

Należy jednak wiedzieć, że:

  • liczby proste oznaczają rzeczy boskie,
  • liczby dziesiętne odnoszą się do rzeczy niebieskich,
  • liczby setne – do rzeczy ziemskich,
  • liczby tysiączne – do rzeczy, które mają dopiero zaistnieć w przyszłych wiekach.

Ponadto, ponieważ władze duszy pozostają względem siebie w arytmetycznej proporcji, wynikającej z ich równości lub różnicy, natomiast ciało – którego części różnią się wielkością – podporządkowane jest proporcji geometrycznej, złożonej i harmonijnej, zwierzę (czyli istota żywa) stanowi połączenie obu tych porządków: duszy i ciała, zgodnie z proporcją najlepiej odpowiadającą harmonii.

Stąd wynika ogólna zasada:

  • liczby oddziałują przede wszystkim na duszę,
  • figury geometryczne – na ciało,
  • harmonia zaś obejmuje i porządkuje całą żywą istotę.

źródło:  THE GREAT VIRTUES OF NUMBERS, AS WELL IN NATURAL THINGS AS IN SUPERNATURAL;  „The Magus” Francis Barrett, London 1801.

Komentarz historyczny

Rozdział XV rozwija renesansową filozofię liczb, odróżniając zwykłą arytmetykę od symbolicznego znaczenia liczb. Agrypa wyraźnie zaznacza, że nie interesują go liczby jako narzędzie handlu czy rachunków, lecz jako zasady metafizyczne odzwierciedlające porządek stworzenia. Jest to klasyczne ujęcie wywodzące się z pitagoreizmu, neoplatonizmu i średniowiecznej tradycji chrześcijańskiej.

Szczególnie interesujące jest odwołanie do Apokalipsy 13,18 i „liczby Bestii”. Agrypa wskazuje ten fragment jako przykład zastosowania gematrii – metody przypisywania literom wartości liczbowych, szeroko rozwijanej w tradycji żydowskiej kabały. Zapowiada przy tym, że później omówi te techniki bardziej szczegółowo.

Końcowy fragment przedstawia charakterystyczną dla renesansu teorię trzech porządków matematycznych:

liczba odpowiada duszy i porządkowi intelektualnemu,
figura geometryczna odpowiada ciału i strukturze materialnej,
harmonia jednoczy oba poziomy w żywym organizmie.

Choć współczesna matematyka nie przypisuje liczbom takich metafizycznych właściwości, tekst ten jest cennym świadectwem sposobu, w jaki uczeni XVI wieku postrzegali matematykę jako uniwersalny język opisujący zarówno przyrodę, jak i rzeczywistość duchową.