Historia symbolizmu tarota

Opublikowany przez

Historia symbolizmu tarota i jego pochodzenia

Autor: Papus (dr med. Gérard Encausse), Paryż

Początek symbolizmu tarota

Jak już ustalono, każda karta tarota przedstawia symbol, liczbę i ideę.

Staraliśmy się w trakcie tych wyjaśnień unikać empiryzmu tak bardzo, jak to tylko możliwe; dlatego badaliśmy najpierw liczby, ponieważ są one elementem stałym i dają w swoich zestawieniach najbardziej niezmienne rezultaty.

Gdy już w pełni polegamy na tej podstawie, możemy badać symbole z absolutną pewnością.

Mamy nadzieję, że ci, którzy posłużą się w tym celu tarotem marsylskim – najbardziej poprawnym pod względem symbolizmu – nie będą się opierać na innym kluczu niż dwadzieścia dwa symbole naszkicowane przez Oswalda Wirtha; a może – co niemal niewiarygodne – będą używać obu.

Wystarczy rozłożyć karty na stole, aby od razu zobaczyć, że przedstawione na nich postacie są ubrane w stroje okresu renesansu. A jednak ta gra sięga starożytnych źródeł. Tak się nie wydaje?

Przyjrzyjmy się uważniej figurom – szybko dostrzeżemy motywy egipskie. Potrójny krzyż (nr 5), ibis (nr 17), są połączone z kostiumami renesansowymi.

Wykazano już, że tarot marsylski nie jest wiernym odwzorowaniem starożytnego tarota egipskiego, lecz został zmodyfikowany przez stroje epoki. Tylko Cyganie zachowali niezmienioną postać dawnej gry.

Badania uczonych, którzy zajmowali się tarotem, potwierdzają te fakty. Najsilniejszych dowodów dostarczyli Chatto¹, Boiteau² i przede wszystkim Merlin³, potwierdzając nasze twierdzenia.

Merlin przeprowadził swoje badania z naukową ścisłością i dowiódł, że oryginał tarota marsylskiego powstał we włoskiej Wenecji, u ojca wszystkich późniejszych gier karcianych.

¹ Chatto, Facts and Speculations on the Origin and History of Playing Cards in Europe, Londyn 1848, s. 9.
² Boiteau, Les Cartes à Jouer et la Cartomancie, Paryż 1861, s. 49.
³ Merlin, Origine des cartes à jouer, recherches nouvelles sur les Naïbs, les Tarots et sur les autres espèces de cartes. Mit 70 Illustrationen, Paryż 1869, s. 40.

Wenecja i Mantenga

Merlin odkrył w Wenecji tarot, który uważał za pierwowzór wszystkich późniejszych gier. Sądził, że źródłem jest filozoficzna gra Mantengi.

Nie można jednoznacznie określić źródła tej gry, ponieważ osoba, którą Merlin uznał za twórcę tarota, w rzeczywistości jedynie odtwarzała znane symbole. Ars Magna Rajmunda Lulla została przedstawiona w podobny sposób – i w całości zaczerpnięta z tarota.

Odnosimy się więc zarówno do kart Mantengi (znanych w handlu jako karty Baldiniego), jak i do tarota włoskiego, od którego wywodzi się większość talii europejskich.

Tabela: Odpowiedniość między pierwotnymi grami włoskimi a tarotem nowożytnym

Nowoczesny tarot Mantenga
Król Król – nr 8 Mantenga
Rycerz Rycerz – nr 6 Mantenga
Giermek Giermek – nr 2 Mantenga
Cesarz 4 tarota = IX seria Mantengi
Papież 5 tarota = X Mantenga
Umiarkowanie 14 = 34 Mantenga
Siła 11 = 36 Mantenga
Sprawiedliwość 8 = 37 Mantenga
Księżyc 18 = 41 Mantenga
Słońce 19 = 44 Mantenga
Głupiec (bez numeru) = Żebrak – nr 1 Mantenga
Gwiazda 17 = Wenus – nr 42 Mantenga
Rydwan 7 = Mars – nr 10 Mantenga
Pustelnik 9 = Saturn – nr 47 Mantenga
Świat 21 = Pierwsza przyczyna – nr 50 Mantenga

Brak egipskich symboli w tarocie włoskim

Jeśli ktoś nie przekona się o obecności symboli egipskich w tzw. tarocie włoskim, to warto przytoczyć kilka słów o przeobrażeniach tarota na Wschodzie i w innych krajach Europy poza Włochami.

Tarot indyjski (hinduski)

Pomimo twierdzeń Merlina, tarot jest sumą wiedzy starożytnych Hindusów. Dowodzą tego badania Chatto nad grami Orientu.

Hindusi rzeczywiście posiadają grę w szachy – ćaturanga – która na pierwszy rzut oka wydaje się pochodzić od tarota, ze względu na sposób, w jaki figury są ustawione i znaczenia przypisane poszczególnym rolom.

Mężczyźni w czterech seriach są uporządkowani: słonie, wozy, konie, piechota.

Muzułmanie w Indiach posiadają także grę w karty, która została wyprowadzona ze starych symboli tarota: nazywa się Gungeifu lub Ghengdhgickh.

Gra ta składa się z ośmiu serii po 12 kart i jest podzielona następująco:

Wyższa sekcja (Bishbur):

  • Korony
  • Księżyce
  • Szable
  • Niewolnicy

Niższa sekcja (Kunbur):

  • Harfy
  • Słońca
  • Dyplomy królewskie
  • Towary kupców

Tarot chiński

Dla osoby niewprawnej rozpoznanie tarota w tych grach może być trudne. Jednak Chińczycy dostarczyli nam niezbitego dowodu na poparcie naszej tezy, poprzez sposób ułożenia kart tarota, przedstawionych na tablicy I, część C.

Zauważyliśmy zgodność pomiędzy Małymi i Wielkimi Arkanami a literami Tetragrammatonu, umieszczonymi na tej figurze.

Opis tej chińskiej gry można znaleźć u Court de Gébelina (Le Monde Primitif) i w dziele J. A. Vaillanta.

Obecnie istnieje wiele obcych wersji tarota, co skłania nas do wymienienia poszczególnych wydań, które teraz jesteśmy w stanie przytoczyć (por. tablica I, część B).

Taroty nowoczesne

Najważniejsze spośród nowoczesnych talii tarota to:

  • Tarot Etteilli
  • Tarot włoski
  • Tarot marsylski
  • Tarot z Besançon
  • Tarot podwójny z Besançon
  • Tarot Watillaux
  • Tarot niemiecki
  • Tarot Oswalda Wirtha

Gry francuskie – Tarot Etteilli

Tarot Etteilli nie ma żadnej wartości symbolicznej; jest jedynie parodią prawdziwego tarota.

Ta talia używana jest wyłącznie przez wróżbitów. Jej jedyną wartością jest osobliwość przedstawionych postaci. Można ją kupić u wszystkich większych sprzedawców kart w Paryżu za 5–8 franków.

Tarot Watillaux

Nazywany też grą księżniczki, dobrze przedstawia Małe Arkana i dlatego zasługuje na uwagę.

Tarot włoski (Besançon i Marsylia)

Bez wątpienia najlepsze talie tarota, które posiadamy. Tarot marsylski, w szczególności, najlepiej odzwierciedla symboliczny tarot pierwotny.

Obce talie

Oprócz talii włoskich należy wspomnieć o tarocie niemieckim, w którym symbole Małych Arkan zostały zmienione:

  • kielichy → serca

  • pentakle → dzwonki

  • miecze → liście

  • berła → żołędzie

Tarot ten jednak jest znacznie gorszy.

Tarot Oswalda Wirtha

Potrzebna była talia, w której symbolizm zostałby ostatecznie ustalony.

Dzieło to, zainspirowane przez Eliphasa Lévi, który określił także zasady, na których miało się opierać, zostało wykonane przez Oswalda Wirtha.

Ten zdolny okultysta, prowadzony przez Stana de Guaitę, narysował serię 22 Wielkich Arkanów. Rysunki te wiernie odtwarzają tarota marsylskiego, lecz z dokładniejszym oznaczeniem symbolicznym, opartym na badaniach Lévi’ego.

Dzięki uprzejmości pana Poirela, który wspierał wydanie tych rysunków, posiadamy teraz niezwykły, symboliczny dokument – Tarot Oswalda Wirtha.

Dlatego, jak już powiedzieliśmy, dla tych, którzy chcą studiować tarota gruntownie i regularnie, niezbędne jest posiadanie zarówno tarota marsylskiego, jak i Oswalda Wirtha.

Symboliczne znaczenie kart

W dalszej części podamy objaśnienia dotyczące symbolicznego znaczenia każdej karty.

Ale zanim przejdziemy do samego badania symboli, musimy odpowiedzieć na pytanie, czy istnieje sposób, aby z całą pewnością ustalić symbolizm tarota.

Jeśli chcemy mieć solidną podstawę do studium symboli, które zawarte są w 22 Wielkich Arkanach, należy odłożyć na bok same karty tarota i skupić się na ustalonych i ogólnych zasadach.

Naszym celem nie jest znalezienie przypadkowych wyjaśnień symboli, lecz stworzenie dla nich systemu opartego na pewnych i powszechnych zasadach.

W tym duchu zaczynamy pracę o zupełnie nowym charakterze, starając się możliwie jak najmniej popadać w błędy tych, którzy próbowali objaśniać symbole tarota wyłącznie z samej ich formy, zamiast szukać ich pierwotnego źródła.

Problem pochodzenia symbolizmu

Pierwszym krokiem na tej drodze jest pytanie o pochodzenie symbolizmu samego w sobie.

Ponieważ sami nie możemy wnieść nic własnego do tej kwestii, przytoczymy opinie uznanych autorów. Gdzie istnieje zgoda wielu badaczy, tam mamy cenny punkt oparcia.

Claude de Saint-Martin, mało znany filozof, stwierdza w swojej książce Livre des Rapports, że pierwotny alfabet składał się z 16 znaków. Według nas były to intuicyjne objawienia, związane z naukami iluministów, do których należał.

Lacroix w swoim dziele o Elohim i bogach Mojżesza również potwierdza istnienie pierwotnego alfabetu złożonego z 16 znaków.

Inny badacz, Barrois, stosując zupełnie inną metodę badawczą, dochodzi do tego samego wniosku: istniało pierwotne pismo hieroglificzne oparte na systemie daktylograficznym.

Prace Court de Gébelina i przede wszystkim Fabre d’Oliveta są w tym zakresie godne uwagi. W swoim dziele La Langue Hébraïque Restituée Fabre d’Olivet potwierdził istnienie pierwotnych hieroglificznych znaków, z których wywodzą się litery alfabetu hebrajskiego.

Wszystkie te świadectwa, zebrane z różnych stron i opierające się na odmiennych metodach, stanowią mocny argument na rzecz prawdziwości tych badań.

16 pierwotnych znaków a alfabet hebrajski

Okazuje się, że owe 16 pierwotnych znaków mają wspólne źródło z alfabetami hebrajskim, sanskryckim, chińskim i greckim.

Alfabet hebrajski, liczący 22 litery, wydaje się mieć pierwszeństwo, ze względu na zgodność między liczbami liter a liczbami Arkanów.

Dlatego w naszych studiach nad tarotem przyjmujemy alfabet hebrajski jako punkt wyjścia. Uznajemy, że pochodzi on od 16 pierwotnych hieroglificznych znaków.

Guillaume Postel i inni badacze

Guillaume Postel wykazał związek między literami hebrajskimi a tarotem. To samo potwierdzili:

  • Van Helmont

  • Claude de Saint-Martin

  • Fabre d’Olivet

Na końcu także Eliphas Lévi dodał swój autorytet do tej opinii.

Jeszcze większą wagę ma fakt, że w Sefer Jecira, starożytnej księdze kabalistycznej, znajdujemy opis powstania alfabetu hebrajskiego oraz jego związku z astrologią. Dane te znajdują się w rękopisie przechowywanym w Watykanie.

Zbieżność tych wniosków sprawia, że wartość liter hebrajskich jako symboli jest niepodważalna.

Wniosek

Mamy więc rzeczywisty symbol – hebrajski alfabet – którego znaczenie nie tylko nie zostało zapomniane, ale którego pierwotne źródło można odtworzyć.

Dlatego możemy postawić hipotezę: symbolizm tarota opiera się na literach alfabetu hebrajskiego.

Trzy aspekty wartości liter

  1. Wartość hieroglificzna – każda litera zgodnie ze swoim pierwotnym znaczeniem (Fabre d’Olivet, Barrois).

  2. Wartość symboliczna – jako znak wyprowadzony z hieroglifów (Fabre d’Olivet, Eliphas Lévi, Christian).

  3. Wartość astrologiczna – (Christian i Sefer Jecira).

Znając te dane, łatwo jest nam wyprowadzić zastosowanie liter do symboli tarota.

Alfabet hebrajski a tarot

Zanim jednak przejdziemy dalej, należy powiedzieć kilka słów o alfabecie hebrajskim i jego właściwościach.

Alfabet hebrajski składa się z 22 liter, ustawionych nieprzypadkowo jedna po drugiej. Każda litera odpowiada liczbie, ma hieroglificzne znaczenie według swojej formy, a także symbol wynikający z jej pokrewieństwa z innymi literami.

Jak już wspomniano, wszystkie litery wywodzą się z jednej – jod (י).

Według Sefer Jecira, z tej jednej litery powstały:

  1. Trzy Matki:

    • Alef (א)

    • Mem (מ)

    • Szin (ש)

  2. Siedem liter podwójnych (bo wyrażają po dwa dźwięki – jeden twardy, pozytywny, drugi miękki, negatywny):

    • Bet (ב)

    • Gimel (ג)

    • Dalet (ד)

    • Kaf (כ)

    • Pe (פ)

    • Resz (ר)

    • Taw (ת)

  3. Dwanaście prostych liter, które utworzono z pozostałych.

Zasada porządku

Aby uczynić to jaśniejszym, podajemy alfabet hebrajski wraz z oznaczeniem jakości i rangi poszczególnych liter.

Mamy więc solidną zasadę, by badać symbolizm tarota w literach hebrajskich, i nie musimy się obawiać błędnych interpretacji stroju, pozy czy zniekształconej figury.

Litera hebrajska zawsze jest punktem stałym, nawet jeśli pozostają ciemne miejsca i trudności do wyjaśnienia.

Powrót do tarota

Możemy teraz bezpiecznie powrócić do tarota, który opuściliśmy na chwilę z powodu tej dygresji.

(Ciąg dalszy nastąpi)

źródło: Die Geschichte des Symbolismus des Tarot und sein Ursprung; Neue Metaphysische Rundschau – Band XVII 1910.