To jeden z najważniejszych i najbardziej kontrowersyjnych książek w historii zachodniego okultyzmu: „A True & Faithful Relation of What passed for many Yeers Between Dr. John Dee… and Some Spirits”.
Oto szczegółowe informacje na jej temat:
1. Podstawowe dane bibliograficzne
-
Pełny tytuł: A True & Faithful Relation of What passed for many Yeers Between Dr. John Dee (A Mathematician of Great Fame in Q. Eliz. and King James their Reignes) and Some Spirits (Prawdziwa i wierna relacja z tego, co działo się przez wiele lat między dr. Johnem Dee… a pewnymi duchami).
-
Autor/Redaktor: Meric Casaubon (naukowiec i duchowny, który opracował i wydał manuskrypty Dee).
-
Data wydania: 1659 rok (pierwsze wydanie).
-
Miejsce wydania: Londyn.
-
Drukarz: D. Maxwell dla T. Garthwaita.
2. Kim był John Dee?
John Dee (1527–1608/09) był postacią niezwykłą – nadwornym astrologiem i doradcą królowej Elżbiety I, wybitnym matematykiem, geografem i astronomem. Jednak pod koniec życia poświęcił się niemal całkowicie próbom kontaktu z aniołami i duchami, wierząc, że dzięki nim posiądzie wiedzę o tajemnicach wszechświata.
3. Treść książki
Książka jest zapisem seansów spirytystycznych, które John Dee prowadził wraz ze swoim medium (jasnowidzem), Edwardem Kelleyem, w latach 1583–1587.
-
Język Enochiański: To właśnie w tych zapiskach po raz pierwszy opisano tzw. język enochiański – rzekomy język aniołów, posiadający własny alfabet i gramatykę, który Dee i Kelley mieli otrzymać podczas wizji.
-
Podróże po Europie: Książka dokumentuje ich podróże po kontynencie, w tym pobyt na dworze cesarza Rudolfa II w Pradze oraz króla polskiego Stefana Batorego (co jest wyraźnie zaznaczone na stronie tytułowej: „Stephen K. of Poland”).
-
Magia i polityka: Dee wierzył, że instrukcje otrzymywane od duchów pomogą w zjednoczeniu chrześcijaństwa i zaprowadzeniu nowego porządku światowego.
4. Rola Merica Casaubona
Co ciekawe, wydawca książki, Meric Casaubon, nie był zwolennikiem magii. Wydał te prywatne dzienniki Dee pół wieku po jego śmierci z intencją zdyskredytowania go. Casaubon chciał pokazać, że Dee, choć był wielkim uczonym, dał się zwieść demonom lub popadł w obłęd. Miało to służyć jako przestroga przed entuzjazmem religijnym i praktykami okultystycznymi.
5. Polskie akcenty
Wzmianka o Stefanie Batorym nie jest przypadkowa. John Dee i Edward Kelley przebywali w Polsce w 1585 roku. Gościli w Łasku u Olbrachta Łaskiego, a następnie w Krakowie, gdzie Dee odprawiał seanse dla króla Batorego. Król był zainteresowany alchemią, choć podchodził do rewelacji Anglików z dużym sceptycyzmem.
6. Znaczenie historyczne i kulturowe
-
Fundament okultyzmu: Książka stała się „biblią” dla późniejszych stowarzyszeń ezoterycznych, takich jak Złoty Brzask (Golden Dawn) w XIX wieku czy zwolenników Aleistera Crowleya.
-
Źródło historyczne: Mimo swojego nadnaturalnego charakteru, dzienniki te są cennym źródłem informacji o życiu codziennym, podróżach i mentalności elżbietańskich uczonych.
-
Ciekawostka bibliograficzna: Oryginały manuskryptów, na podstawie których powstała ta książka, trafiły do kolekcji Sir Roberta Cottona (wspomnianego na stronie tytułowej jako „Sir Tho. Cotton”), a obecnie znajdują się w Bibliotece Brytyjskiej.
Podsumowując, jest to jedno z najsłynniejszych dzieł w historii literatury „magicznej”, dokumentujące próbę naukowego i systematycznego kontaktu z zaświatami podjętą przez jeden z najwybitniejszych umysłów epoki renesansu.
