„Nature” w niedawnym artykule omawia dziwne zjawisko hipnozy u zwierząt. Przywołuje dawny eksperyment polegający na mocnym przytrzymaniu kury na stole, a następnie narysowaniu kredą linii przed jej oczami, czego skutkiem jest natychmiastowe wprowadzenie ptaka w stan katalepsji. Czermak dowiódł później, że taki sam efekt można uzyskać także u innych ptaków i to bez rysowania kredowej linii; z kolei sędziwy entomolog Fabre opowiada, jak on i jego szkolni koledzy potrafili sprawić, że całe stado indyków zapadało w sen z głowami wsuniętymi pod skrzydła.
Dalej stwierdza się, że jeśli kobrę, kiedy przyjmuje postawę grożącą, zręcznie uchwycić tuż za głową i delikatnie przycisnąć, bardzo szybko przejdzie ona w stan hipnotyczny, sztywniejąc – albo zwinięta, albo wyprostowana – i pozostając w tym stanie przez dość długi czas. Stan hipnotyczny można także wywołać u ssaków (psów, kotów, królików, świnek morskich, nietoperzy, wiewiórek i myszy), przymocowując je do deski, a następnie gwałtownie odwracając ją do góry nogami.
Jednakże „u zwierząt kręgowych ten stan bezruchu jest ledwie znany poza warunkami sztucznymi i trudno przypuszczać, by miał wielkie znaczenie życiowe. Inaczej jest, gdy przechodzimy do analogicznego ‘udawania śmierci’ lub katalepsji u niektórych chrząszczy, pluskwiaków wodnych, straszyków i pająków. Bezruch pojawia się wtedy w warunkach naturalnych i często zdaje się ratować życie. (…) Straszyk Dixippus, który żeruje nocą, zwykle przybiera nieruchomą postawę pod wpływem bodźca świetlnego, ale wystarcza również bodziec mechaniczny.”
U tego stworzenia przejście z jednego stanu w drugi może nastąpić niemal natychmiast i owad może zostać utrwalony w dowolnej groteskowej pozie na całe godziny. Ten kataleptyczny nawyk zwiększa bezpieczeństwo, które i tak zapewniają mu ochronny kształt oraz ochronne ubarwienie.
Mangold, uważny obserwator, wskazuje, że cechami ludzkiej hipnozy są: stan podobny do snu, wywołany sugestią; zachowanie kontrolowanej zdolności poruszania się i prostowania ciała; zmiana napięcia mięśniowego – od początkowego wzrostu do dość nagłego spadku – oraz zmiana wrażliwości, mogąca dochodzić aż do nieczułości na ból, tak że w czasie trwania tego stanu możliwe jest przeprowadzanie operacji. „Sugestia jest skutkiem uwarunkowanym psychicznie, dla którego bodziec fizjologiczny wydaje się niewystarczający. Niewiele wiadomo o hipnozie u zwierząt najwyżej rozwiniętych, takich jak koty i psy, których podatność na wpływ człowieka jest dobrze znana, lecz w zwykłych przypadkach można – według Mangolda – przyjąć, że hipnoza zwierzęca różni się od ludzkiej brakiem sugestii, relacji (rapport) i głębszych stadiów. Można ją wywołać u zwierząt pozbawionych kresomózgowia, co wskazuje, że czynnik psychologiczny ma tu niewielkie znaczenie.”
źródło: HYPNOTISM IN ANIMALS AND MAN; LIGHT – A Journtl of Psychical, Occult, and Myatlcal Research – MAy 15, 1915.